Decaf koffie: 5 mythes die niet kloppen

Mythe 1: Decaf zit vol schadelijke chemicaliën

Dit is de meest hardnekkige misvatting over cafeïnevrije koffie, en hij komt niet uit de lucht vallen. Vroeger werden oplosmiddelen zoals methyleenchloride en ethylacetaat inderdaad gebruikt om cafeïne uit koffiebonen te halen. Deze stoffen klinken eng, en hoewel de hoeveelheden die in het eindproduct achterblijven verwaarloosbaar klein zijn, begrijp je de zorgen van consumenten.

Maar er zijn tegenwoordig methodes die helemaal geen chemische oplosmiddelen gebruiken. De bekendste is het Swiss Water Process, een techniek die uitsluitend water, tijd en temperatuur gebruikt om 99,9 procent van de cafeïne te verwijderen. De methode werd in 1933 uitgevonden in Zwitserland en is inmiddels de standaard voor premium decaf.

Bij het Swiss Water Process worden groene koffiebonen ongeveer 8 uur geweekt in een speciale wateroplossing die Green Coffee Extract heet. Deze oplossing bevat alle oplosbare stoffen uit koffie behalve cafeïne. Door het concentratieverschil migreert de cafeïne van de bonen naar de oplossing, terwijl de smaakstoffen grotendeels in de bonen blijven. Het water wordt vervolgens door koolstoffilters geleid om de cafeïne eruit te halen, en kan daarna opnieuw gebruikt worden.

Tip

Zoek op de verpakking naar Swiss Water Process of Mountain Water Process als je zeker wilt zijn dat je decaf geen chemische oplosmiddelen heeft gezien. Veel specialty coffee branders vermelden dit expliciet.

Mythe 2: Decaf is volledig cafeïnevrij

Dit is technisch gezien waar, maar misleidend. Geen enkel decaffeïnatieproces haalt alle cafeïne uit de bonen. Wat overblijft varieert per methode en per merk, maar gemiddeld bevat een kopje decaf nog 2 tot 15 milligram cafeïne, vergeleken met 80 tot 100 milligram in een gewoon kopje.

Voor de meeste mensen is dit verwaarloosbaar. Maar als je extreem gevoelig bent voor cafeïne, of om medische redenen absoluut geen cafeïne mag hebben, is het goed om te weten dat decaf niet helemaal nul is. Meerdere kopjes decaf per dag kunnen dan alsnog optellen.

Het Swiss Water Process claimt 99,9 procent van de cafeïne te verwijderen, wat neerkomt op minder dan 3 milligram per kopje. Dat is het laagste wat je kunt krijgen zonder over te stappen op cafeïnevrije alternatieven zoals chichorei.

Mythe 3: Decaf smaakt per definitie minder

Dit was vroeger waar, en bij goedkope decaf is het nog steeds waar. Het probleem zit hem in twee dingen: de kwaliteit van de bonen die voor decaf gebruikt worden, en het decaffeïnatieproces zelf.

Traditioneel werden voor decaf vaak inferieure bonen gebruikt, simpelweg omdat men dacht dat het toch niet uitmaakte. Als je de cafeïne eruit haalt, haalt je toch ook de smaak eruit, was de redenering. Dit creëerde een selffulfilling prophecy: slechte bonen leverden slechte decaf, wat het vooroordeel bevestigde.

Moderne decafbranders hebben dit omgedraaid. Ze beginnen met dezelfde hoogwaardige specialty bonen die ze ook voor hun reguliere koffie gebruiken, en passen het Swiss Water Process toe om de smaakprofielen zo intact mogelijk te houden. Het resultaat is decaf die in blindproeven regelmatig niet te onderscheiden is van de reguliere versie.

Wist je dat?

Sommige branders slippen stiekem een decafversie van hun koffie op proefsessies, zonder dit te vermelden. Proefpanels merken vaak niet dat ze decaf drinken, wat aantoont hoe ver de kwaliteit is gekomen.

Mythe 4: De gezondheidsvoordelen van koffie komen van cafeïne

Veel mensen denken dat cafeïne de reden is dat koffie geassocieerd wordt met gezondheidsvoordelen. Maar het merendeel van die voordelen komt van de polyfenolen en antioxidanten in koffie, niet van de cafeïne.

Chlorogeenzuur, een van de belangrijkste antioxidanten in koffie, blijft grotendeels behouden tijdens het decaffeïnatieproces. Onderzoek suggereert dat decaf vergelijkbare antioxidantvoordelen kan bieden als reguliere koffie. Dit betekent dat je niet per se cafeïne nodig hebt om te profiteren van wat koffie je lichaam te bieden heeft.

Wel is het zo dat cafeïne zelf ook bepaalde effecten heeft die je bij decaf mist. De verhoogde alertheid, het onderdrukte hongergevoel, en de potentiële prestatieverbetering bij sport zijn specifiek aan cafeïne gebonden. Maar de bredere gezondheidseffecten waar koffie mee geassocieerd wordt, zijn dat niet.

Mythe 5: Decaf is alleen voor mensen die niet tegen cafeïne kunnen

Dit is misschien wel de meest beperkende mythe. Decaf is niet alleen een noodoplossing voor mensen met hartproblemen of angststoornissen. Er zijn allerlei redenen om voor decaf te kiezen die niks met intolerantie te maken hebben.

Misschien wil je 's avonds nog een kopje koffie maar niet wakker liggen. Misschien ben je zwanger en wil je je cafeïne-inname beperken. Misschien drink je al drie kopjes gewone koffie per dag en wil je er nog eentje zonder je totaal te verhogen. Of misschien hou je gewoon van de smaak van koffie en wil je niet afhankelijk zijn van cafeïne.

In andere culturen is decaf veel normaler. In Italië is het volkomen geaccepteerd om een caffè decaffeinato te bestellen, zonder dat iemand raar kijkt. De Nederlandse en Amerikaanse koffiecultuur heeft nog een weg te gaan voordat decaf dezelfde status krijgt.

Hoe herken je goede decaf?

Niet alle decaf is gelijk geschapen. Er zijn een paar dingen waar je op kunt letten om de beste kwaliteit te vinden.

Kijk allereerst naar de decaffeïnatiemethode. Swiss Water Process en Mountain Water Process zijn de beste opties voor wie chemische oplosmiddelen wil vermijden. CO2-decaffeïnatie is ook een goede methode die steeds populairder wordt.

Let ook op de herkomst en kwaliteit van de bonen. Specialty coffee branders die hun decaf serieus nemen, vermelden vaak de origin en het verwerkingsproces, net als bij hun reguliere koffie. Single origin decaf is een goed teken dat de brander om kwaliteit geeft.

Versheid is net zo belangrijk als bij gewone koffie. Decaf veroudert even snel, dus koop bij een brander die regelmatig verse partijen heeft en let op de branddatum.

Goede decaf in Nederland

De keuze in supermarkten is beperkt, maar er zijn genoeg Nederlandse specialty branders die uitstekende decaf aanbieden. Veel van hen gebruiken het Swiss Water Process en sourcen dezelfde hoogwaardige bonen als voor hun reguliere assortiment.

Online bestellen geeft je de meeste opties en zorgt ervoor dat je vers gebrande bonen krijgt. Sommige branders bieden ook abonnementen aan, zodat je automatisch verse decaf thuisgestuurd krijgt.

Als je in een koffiebar bent, schroom dan niet om naar de decaf te vragen. Steeds meer baristas nemen decaf serieus en kunnen je vertellen welke bonen ze gebruiken en hoe ze gedecaffeïneerd zijn.