Paddenstoelenkoffie: hype of gezonde keuze?

Wat is paddenstoelenkoffie precies?

Paddenstoelenkoffie is gewone koffie die gemengd is met gedroogde extracten van medicinale paddenstoelen. Die paddenstoelen worden niet zomaar gekozen: het gaat om soorten die al eeuwenlang gebruikt worden in de traditionele Chinese en Aziatische geneeskunde. De bekendste zijn lion's mane, chaga, reishi en cordyceps.

Het idee is simpel: je combineert de energie van cafeïne met de vermeende voordelen van deze paddenstoelen. De meeste merken gebruiken ongeveer de helft van de normale hoeveelheid koffie, aangevuld met paddenstoelextract. Daardoor krijg je zo'n 40 tot 50 milligram cafeïne per kopje, terwijl een gewone kop koffie rond de 80 tot 100 milligram zit.

De paddenstoelen en hun beloftes

Elke paddenstoel in mushroom coffee heeft zijn eigen verhaal en vermeende werking.

Lion's mane, ook wel pruikzwam genoemd, is de meest populaire voor wie beter wil focussen. Deze paddenstoel zou de aanmaak van zenuwgroeifactor (NGF) stimuleren, een stofje dat helpt bij het herstel en de groei van hersencellen. Onderzoeken laten zien dat dit bij muizen werkt, maar bij mensen is het bewijs nog mager.

Chaga is een zwam die als een zwarte korst op berkenbomen groeit en staat bekend om zijn enorme hoeveelheid antioxidanten. Sommige bronnen claimen dat chaga een van de hoogste ORAC-waardes heeft van alle voedingsmiddelen ter wereld. Het zou je immuunsysteem ondersteunen en ontstekingen remmen.

Cordyceps, ook wel rupsenzwam genoemd, is populair onder sporters. Deze paddenstoel zou de aanmaak van ATP stimuleren, de belangrijkste energiebron van je cellen, waardoor je fysieke uithoudingsvermogen verbetert.

Goed om te weten

De gezondheidsclaims die fabrikanten maken zijn in Europa niet officieel goedgekeurd. Het Voedingscentrum waarschuwt dat veel beloftes niet wetenschappelijk onderbouwd zijn. Dat betekent niet dat de paddenstoelen niks doen, maar wel dat je kritisch moet zijn op wat merken beweren.

De keerzijde: waar je op moet letten

Paddenstoelenkoffie klinkt als een win-win, maar er zijn ook risico's waar je rekening mee moet houden.

Chaga bevat relatief veel oxalaten, en die kunnen bij overmatig gebruik het risico op nierstenen vergroten. Als je eerder last hebt gehad van nierstenen of een nierziekte hebt, is het verstandig om chaga te vermijden of in ieder geval eerst met je arts te overleggen.

Daarnaast kan chaga bloedverdunnend werken en het bloedsuikerniveau verlagen. Gebruik je bloedverdunners of diabetesmedicatie? Dan is het belangrijk om voorzichtig te zijn en medisch advies in te winnen.

Voor de meeste mensen die af en toe een kopje mushroom coffee drinken zijn er waarschijnlijk geen problemen, maar het is niet verstandig om er dagelijks grote hoeveelheden van te consumeren zonder te weten hoe je lichaam reageert.

Hoe smaakt het?

Dat is misschien wel de belangrijkste vraag. De paddenstoelextracten geven de koffie een aards, licht bittere ondertoon. Sommige mensen beschrijven het als een diepere, meer complexe smaak, anderen vinden het gewoon vies. Het hangt sterk af van het merk en de verhouding tussen koffie en paddenstoelen.

De meeste mushroom coffees zijn instant, dus je lost poeder op in heet water. Dat is handig, maar de koffiekwaliteit is vaak niet te vergelijken met vers gezette bonen. Als je gewend bent aan specialty coffee, zul je waarschijnlijk teleurgesteld zijn in de koffiesmaak zelf.

Tip voor beginners

Probeer eerst een klein zakje of proefpakket voordat je een grote voorraad koopt. De smaak is echt niet voor iedereen, en je weet pas of je lichaam er goed op reageert na een paar weken gebruik.

De prijs

Paddenstoelenkoffie is aanzienlijk duurder dan gewone koffie. Reken op zo'n 30 tot 50 euro per 250 gram, terwijl je voor dat geld een kilo prima koffiebonen koopt. Die hogere prijs komt door het extractieproces van de paddenstoelen en de relatief kleine productieschaal.

Populaire merken zijn Four Sigmatic, die de trend min of meer gestart hebben, en Nederlandse merken als Mushrooms4Life en Pure Mushrooms. De meeste verkopen hun producten online of in gespecialiseerde gezondheidsshops.

Wat zegt de wetenschap?

Hier wordt het ingewikkeld. Er is wetenschappelijk onderzoek naar de individuele paddenstoelen, maar veel daarvan is gedaan op dieren of in reageerbuizen. Studies bij mensen zijn schaars en vaak kleinschalig. Dat betekent niet dat de paddenstoelen geen effect hebben, maar wel dat de grote claims die fabrikanten maken niet hard gemaakt kunnen worden.

Het Voedingscentrum is dan ook kritisch. De gezondheidsclaims die veel merken maken zijn in Europa simpelweg niet goedgekeurd, en sommige zijn zelfs illegaal. Dat zegt overigens niks over de veiligheid: voor de meeste mensen is mushroom coffee waarschijnlijk onschadelijk.

Voor wie is het geschikt?

Paddenstoelenkoffie kan interessant zijn als je minder cafeïne wilt binnenkrijgen maar toch een koffiemoment wilt houden. Het lagere cafeïnegehalte zorgt voor minder jitters en minder kans op slaapproblemen. Of de paddenstoelen daadwerkelijk bijdragen aan betere focus of meer energie is lastig te zeggen, maar veel gebruikers zijn enthousiast.

Het is minder geschikt als je houdt van de pure smaak van goede koffie, als je nierproblemen hebt, of als je bloedverdunners of diabetesmedicatie gebruikt. En als je zwanger bent of borstvoeding geeft, is het verstandig om het te vermijden totdat er meer onderzoek is.