Lion's mane in koffie: werkt het echt voor je focus?

Wat is lion's mane?

Lion's mane, wetenschappelijk bekend als Hericium erinaceus, is een paddenstoel die van nature groeit op oude loofbomen in Europa, Azië en Noord-Amerika. De paddenstoel dankt zijn naam aan zijn uiterlijk: een witte, bolronde massa met lange, hangende slierten die aan een leeuwenmanen doen denken. In Nederland noemen we hem pruikzwam, en dat slaat eigenlijk nog beter op hoe hij eruitziet.

Deze paddenstoel heeft een lange geschiedenis in de traditionele Chinese geneeskunde, waar hij al eeuwenlang wordt gebruikt om het lichaam en de geest te ondersteunen. Tegenwoordig staat lion's mane vooral bekend als nootropic, een stof die mogelijk je cognitieve functies verbetert.

De bioactieve stoffen

Wat lion's mane bijzonder maakt zijn twee groepen stoffen: hericenonen en erinacinen. Deze verbindingen kunnen door de bloed-hersenbarrière heen, en dat is belangrijk, want veel stoffen kunnen dat niet. Eenmaal in de hersenen stimuleren ze de aanmaak van twee cruciale eiwitten: NGF (nerve growth factor) en BDNF (brain-derived neurotrophic factor).

NGF speelt een essentiële rol bij de groei, het onderhoud en het herstel van zenuwcellen. BDNF doet iets vergelijkbaars, maar dan specifiek voor de cellen die betrokken zijn bij leren en geheugen. Het idee achter lion's mane supplementen is simpel: door deze eiwitten te stimuleren, zou je brein beter kunnen functioneren.

Hoe werkt NGF?

NGF helpt bij de vorming van myeline, het beschermende omhulsel rond je zenuwcellen. Beschadigde myeline wordt in verband gebracht met concentratieproblemen en vermoeidheid. Lion's mane zou dit omhulsel kunnen ondersteunen, al is het bewijs hiervoor bij mensen nog beperkt.

Wat zegt de wetenschap?

Hier wordt het interessant, maar ook ingewikkeld. Er is wetenschappelijk onderzoek naar lion's mane, en de resultaten zijn veelbelovend. In laboratoriumomgevingen en bij proefdieren laten studies zien dat extracten van lion's mane de groei van zenuwcellen stimuleren en het zenuwstelsel kunnen beschermen.

Bij mensen zijn de resultaten voorzichtiger positief. Een Japanse studie uit 2009 toonde aan dat oudere volwassenen met milde cognitieve achteruitgang na 16 weken dagelijks 3000 mg lion's mane beter scoorden op cognitieve tests dan de controlegroep. Interessant genoeg verdween dit effect weer na het stoppen met de supplementen.

Een recentere studie uit 2023 onderzocht het effect bij jonge, gezonde volwassenen. Na een enkele dosis completeerden deelnemers cognitieve taken sneller, en na 28 dagen rapporteerden ze minder stress, al was dat laatste verschil statistisch niet significant.

Maar voordat je nu massaal lion's mane gaat bestellen, is er een belangrijke kanttekening. Veel studies zijn klein, kortlopend, of gebruiken extracten die sterker zijn dan wat je in commerciële producten vindt. En geen van de onderzoeken is specifiek gedaan met mushroom coffee, dus of de voordelen behouden blijven na verwerking in koffieproducten is simpelweg onbekend.

Lion's mane in je koffie

De combinatie van lion's mane en koffie lijkt op papier slim. Koffie geeft je energie en alertheid, terwijl lion's mane zou zorgen voor scherpere focus zonder de nerveuze bijeffecten die cafeïne soms geeft. Veel gebruikers rapporteren dat ze zich helderder voelen, met minder brain fog en een meer gebalanceerde energie.

In de praktijk kun je lion's mane op twee manieren aan je koffie toevoegen. Je kunt kant-en-klare paddenstoelenkoffie kopen van merken als Four Sigmatic of Mushrooms4Life, waarbij het extract al verwerkt is in instant koffie. Of je koopt los lion's mane poeder en mengt dit door je eigen gezette koffie.

Die tweede optie geeft je meer controle over de dosering en laat je toe om koffie van betere kwaliteit te gebruiken. De meeste kant-en-klare mushroom coffees zijn namelijk instant, en de koffiesmaak zelf is vaak niet om over naar huis te schrijven.

Hoeveel moet je nemen?

De meeste studies gebruiken doseringen tussen 500 mg en 3000 mg lion's mane extract per dag. Commerciële mushroom coffees bevatten vaak minder per portie, dus je hebt meerdere koppen nodig voor een vergelijkbare dosis. Als je los poeder koopt, is 1 tot 2 gram per dag een gangbaar advies.

Bijwerkingen en veiligheid

Lion's mane wordt over het algemeen goed verdragen. In klinische studies waren de bijwerkingen mild en kwamen ze niet vaak voor: af en toe maagklachten, misselijkheid of wat buikpijn bij minder dan 10 procent van de deelnemers. Er zijn geen aanwijzingen dat lion's mane in normale doseringen schade aan de lever veroorzaakt.

Toch zijn er een paar situaties waarin je voorzichtig moet zijn. Mensen met auto-immuunziekten zoals MS, lupus of reumatoïde artritis doen er verstandig aan lion's mane te vermijden, omdat de paddenstoel het immuunsysteem actiever kan maken en daarmee de symptomen kan verergeren.

Ook als je bloedverdunners gebruikt of diabetesmedicatie slikt, is overleg met je arts aan te raden. Lion's mane kan namelijk een licht bloedverdunnend effect hebben en het bloedsuikerniveau beïnvloeden. Om dezelfde reden wordt aangeraden om minstens twee weken voor een geplande operatie te stoppen met lion's mane.

Tot slot: als je zwanger bent of borstvoeding geeft, is het veiliger om lion's mane te vermijden. Er is simpelweg niet genoeg onderzoek om te weten of het veilig is in die situaties.

De smaak

Lion's mane heeft van zichzelf een milde, licht aardse smaak die sommigen vergelijken met kreeft of krab. Veel mensen vinden het aangenamer dan andere medicinale paddenstoelen. In koffie is de smaak meestal subtiel aanwezig als een lichte aardse ondertoon, maar het hangt sterk af van hoeveel extract je toevoegt en van het merk dat je gebruikt.

Voor wie is het geschikt?

Lion's mane koffie kan interessant zijn als je op zoek bent naar een manier om je focus te verbeteren zonder zware supplementen of medicatie. Het is bijzonder populair onder mensen die mentaal veeleisend werk doen, studenten in examenstress, en iedereen die last heeft van concentratieproblemen of brain fog.

Maar wees realistisch in je verwachtingen. De effecten zijn subtiel en cumulatief, wat betekent dat je weken consistent moet gebruiken voordat je mogelijk iets merkt. En zelfs dan is niet gegarandeerd dat het voor jou werkt, aangezien individuele reacties sterk kunnen verschillen.

Wil je meer weten over paddenstoelenkoffie in het algemeen? Lees dan ook ons artikel over paddenstoelenkoffie, waarin we alle populaire paddenstoelen en hun vermeende voordelen bespreken.