Cortado: de perfecte balans tussen espresso en melk

Wat is een cortado?

Een cortado is een espresso 'gesneden' (Spaans: cortar = snijden) met een kleine hoeveelheid warme melk. De klassieke verhouding is 1:1 tot 1:2 espresso en melk, geserveerd in een klein glas van 100-150 ml. De melk is licht gestoomd, zonder het dikke schuim van een cappuccino.

Het doel van de melk is niet om de koffie te verzachten tot een melkdrank, maar om de scherpere randen van de espresso af te halen. Je proeft nog steeds duidelijk de koffie, maar zonder de bitterheid die sommige mensen van pure espresso afschrikt.

Oorsprong: Spanje en het Baskenland

De cortado komt uit Spanje, waar het een standaard bestelling is in bars en cafés. De naam komt van het Spaanse werkwoord 'cortar' (snijden), wat verwijst naar het 'doorsnijden' van de espresso met melk.

In het Baskenland heet dezelfde drank 'ebaki' of 'café cortado'. In Portugal bestel je een 'pingo' of 'garoto' voor iets vergelijkbaars. Cuba heeft zijn eigen variant, de 'cortadito', met gecondenseerde melk.

Vanuit Spanje verspreidde de cortado zich naar andere landen, vooral via specialty koffiebars die de eenvoudige elegantie van deze drank waardeerden.

Cortado vs. andere kleine melkkoffies

De cortado zit tussen de macchiato (bijna pure espresso) en de flat white (meer melk). Het is de ideale drank voor wie een macchiato te sterk vindt maar een flat white te melkig.

Het verschil met macchiato

Een macchiato heeft slechts een 'vlekje' melkschuim. Een cortado heeft substantieel meer melk, maar nog steeds minder dan een flat white.

Hoe maak je een cortado?

Ingrediënten

• Enkele of dubbele espresso (30-60 ml)
• Warme melk (gelijke hoeveelheid als espresso)

Werkwijze

1. Trek een espresso in een klein, voorverwarmd glas. Een Gibraltar-glas (het klassieke cortado-glas) of een klein latte-glas werkt goed.

2. Stoom een kleine hoeveelheid melk tot circa 60°C. Je wilt de melk warm maar niet kokend, met minimale schuimvorming. Sommigen gebruiken helemaal geen stoom en verwarmen de melk simpelweg.

3. Schenk de melk voorzichtig bij de espresso. De melk moet integreren met de koffie, niet als aparte laag bovenop drijven.

4. Serveer direct. De cortado is bedoeld om snel gedronken te worden, niet om lang bij te blijven staan.

In traditionele Spaanse bars wordt de cortado vaak zonder opgeschuimde melk gemaakt, simpelweg met warme melk uit een kan. In specialty koffiezaken zie je vaker een versie met microfoam, wat dichter bij een piccolo komt.

Het Gibraltar-glas

In Amerikaanse specialty koffiebars wordt de cortado vaak een 'Gibraltar' genoemd, naar het Gibraltar-glas van het merk Libbey waarin hij wordt geserveerd. Dit kleine, dikwandige glas van 4,5 oz (circa 130 ml) is perfect voor de portie en houdt de koffie langer warm.

De naam 'Gibraltar' ontstond bij Blue Bottle Coffee in San Francisco en is inmiddels synoniem geworden met de cortado in de Amerikaanse specialtyscene. In Europa bestel je gewoon een cortado.

Variaties

Cortadito (Cuba): Met gecondenseerde melk in plaats van gewone melk. Zoet en intens.

Leche y leche (Canarische Eilanden): Cortado met zowel gecondenseerde melk als gewone melk.

Cortado condensada: Spaanse variant met een scheutje gecondenseerde melk.

Piccolo: Australische neef met ristretto als basis en meer microfoam.

Wanneer drink je een cortado?

De cortado is bij uitstek een 'tussendoortje'-koffie. Klein genoeg om snel te drinken, sterk genoeg om wakker te houden, maar met net genoeg melk om de maag niet te belasten.

In Spanje is het een standaard mid-ochtend of mid-middag bestelling. Het is ook populair als afsluiter van een lunch, wanneer een volle latte te veel zou zijn maar een espresso te intens.

Thuis maken zonder espressomachine

De eenvoud van een cortado maakt hem relatief makkelijk na te bootsen:

• Zet sterke koffie met een moka pot of Aeropress
• Verwarm een gelijke hoeveelheid melk (niet kokend)
• Combineer in een klein glas

Het resultaat is geen echte cortado, maar de filosofie is hetzelfde: sterke koffie, een beetje melk, geen poespas.

Cortado bestellen

In specialty koffiezaken kent iedereen de cortado. In traditionelere horecagelegenheden kun je beter vragen om 'een espresso met een scheutje warme melk' of 'een kleine koffie verkeerd'.

In Spanje bestel je een 'café cortado'. In Italië vraag je om een 'caffè macchiato caldo' als je iets vergelijkbaars wilt, al is dat technisch gezien minder melk.

Conclusie

De cortado is elegantie in eenvoud: goede espresso, een beetje melk, geen opsmuk. Het is de ideale drank voor wie de nuances van espresso wil proeven maar de bitterheid wil temperen.

Ben je nieuw in espresso-gebaseerde dranken? Begin dan met ons artikel over de perfecte espresso of bekijk het verschil met de flat white.