Flat white: de Australische koffieklassieker uitgelegd

Wat is een flat white?

Een flat white is een espressodrank met gestoomde melk en een dunne laag microfoam. Het wordt geserveerd in een kleiner kopje dan een latte (meestal 150-180 ml) en gebruikt een dubbele espresso als basis. Het resultaat is een koffie waar de espresso duidelijk doorkomt, ondersteund maar niet overstemd door de melk.

De naam 'flat white' verwijst naar de 'platte' melklaag bovenop, in tegenstelling tot de dikke schuimkop van een cappuccino. Het schuim is er wel, maar geïntegreerd in de melk als microfoam: minuscule belletjes die de melk een fluweelachtige textuur geven.

Flat white vs. cappuccino vs. latte

Deze drie dranken gebruiken dezelfde ingrediënten maar in andere verhoudingen en texturen:

De flat white smaakt sterker dan beide anderen door de hogere espresso-melk ratio. Een cappuccino heeft meer lucht in het schuim en voelt daardoor lichter. Een latte is simpelweg groter en daardoor melkiger.

Hoofdverschil

Een flat white is als een mini-latte met dubbele espresso. Dezelfde textuur, maar sterker en kleiner.

De oorsprong: Australië of Nieuw-Zeeland?

De flat white is onderwerp van een vriendschappelijke rivaliteit tussen Australië en Nieuw-Zeeland. Beide landen claimen de uitvinding, en de waarheid is waarschijnlijk dat de drank in de jaren 80 in beide landen min of meer gelijktijdig ontstond.

Wat vaststaat is dat de flat white voortkwam uit de Australaziatische koffiecultuur, die zich kenmerkt door een voorkeur voor espresso boven filterkoffie. De drank werd populair als alternatief voor mensen die cappuccino te luchtig en latte te slap vonden.

In Europa en Noord-Amerika brak de flat white pas echt door toen grote ketens als Starbucks hem in 2015 op het menu zetten.

Hoe maak je een flat white?

Ingrediënten

• Dubbele espresso (circa 36 ml)
• Volle melk (circa 120 ml, gestoomd tot 60-65°C)

Werkwijze

1. Trek een dubbele espresso in een voorverwarmd kopje van 150-180 ml. Een ristretto (kortere shot) kan ook voor een zoetere, minder bittere basis.

2. Stoom de melk tot 60-65°C. Focus op microfoam: kleine belletjes, fluweelachtige textuur. Je wilt amper zichtbaar schuim, maar een glanzende, romige melk.

3. Schenk de melk in een continue beweging over de espresso. Begin hoog en eindig laag om de crema te behouden. De melk en espresso moeten integreren.

4. Finish met latte art als je dat beheerst. Een klassiek patroon voor flat white is een tulp of een eenvoudig hartje.

Het resultaat moet een homogene drank zijn met een lichte, glanzende bovenkant. Geen dikke schuimlaag, maar ook geen 'kaal' oppervlak.

Microfoam: de sleutel tot een goede flat white

Het verschil tussen een goede en een geweldige flat white zit in de melk. Microfoam is melk met microscopisch kleine luchtbelletjes, die de melk een glanzende look en fluweelachtige mondtextuur geven.

Goede microfoam ontstaat door de stoomstaaf net onder het melkoppervlak te houden en een wervelende beweging te creëren. Je hoort een zacht sissend geluid, geen hard gebrom. De melk neemt in volume toe maar wordt niet schuimig.

Lees ons artikel over latte art basics voor meer over melk opschuimen.

Welke melk?

Volle melk geeft het beste resultaat door het hogere vetgehalte, dat zorgt voor een rijkere textuur en betere integratie met de espresso.

Havermelk is het populairste plantaardige alternatief en schuimt goed. Speciale 'barista' versies van havermelk zijn geformuleerd om beter te stomen. Amandelmelk en sojamelk kunnen ook werken maar zijn lastiger om goed te stomen.

Lichtere melksoorten (halfvol, mager) geven een wateriger resultaat en zijn moeilijker te stomen tot goede microfoam.

Flat white bestellen in Nederland

In de meeste specialty koffiezaken kun je zonder probleem een flat white bestellen. Bij traditionelere horecagelegenheden kan het zijn dat ze het niet kennen of een latte serveren onder die naam.

Als de barista twijfelt, vraag dan om een dubbele espresso met weinig melk en microfoam in een klein kopje. Dat komt in de buurt.

Variaties

Piccolo latte: Nog kleiner dan een flat white, met een enkele ristretto in een cortadoglas. Populair in Australische koffiebars.

Magic: Een Melbourne-specialiteit. Dubbele ristretto met gestoomde melk tot precies 60°C, net iets koeler dan standaard.

Flat white met alternative milk: Havermelk flat white is tegenwoordig bijna standaard in veel zaken.

Thuis zonder espressomachine?

Een echte flat white vereist espresso en gestoomde melk. Zonder espressomachine kun je een benadering maken:

• Gebruik sterke koffie uit een moka pot of Aeropress
• Verwarm melk en schuim met een melkopschuimer of French press
• Combineer in de juiste verhoudingen

Het resultaat is anders dan de echte, maar kan lekker zijn. De textuur van gestoomde melk is echter moeilijk na te bootsen zonder stoom.

Conclusie

De flat white is de ideale drank voor wie van koffie houdt maar niet van puur espresso, en cappuccino te luchtig vindt. De combinatie van dubbele espresso en microfoam levert een gebalanceerde, krachtige koffie met een fluwelen mondgevoel.

Wil je meer weten over espresso-gebaseerde dranken? Lees dan ook over de cortado of bekijk ons overzicht van koffiesoorten.