Koffiemolen kiezen: de complete gids voor beginners

Waarom vers malen zo belangrijk is

Zodra koffiebonen gemalen zijn, begint het oxidatieproces. De aromatische oliën die koffie zijn smaak geven verdampen, en de koffie wordt met de minuut vlakker. Voorgemalen koffie uit de supermarkt is vaak weken oud voordat je het openmaakt, en heeft dan al een groot deel van zijn complexiteit verloren.

Vers gemalen koffie daarentegen barst van de aroma's. Je ruikt het verschil zodra je de molen opent, en je proeft het in elke slok. Het is het verschil tussen een levendige, complexe kop en een doffe, eendimensionale ervaring.

Daarnaast geeft vers malen je controle over de maalgraad. Verschillende zetmethodes vereisen verschillende groftes: fijn voor espresso, medium voor filterkoffie, grof voor French press. Met voorgemalen koffie zit je vast aan wat de fabrikant heeft gekozen.

Mesmolen vs bonenmolen: het cruciale verschil

Er zijn twee fundamenteel verschillende types koffiemolens, en het verschil is niet subtiel.

Een mesmolen, ook wel slagmolen genoemd, werkt als een kleine keukenmachine. Een draaiend mes hakt de bonen in steeds kleinere stukjes. Het probleem is dat dit proces inherent ongelijkmatig is: je krijgt een mix van poeder, fijne deeltjes en grotere brokken. Die ongelijkmatigheid leidt tot ongelijke extractie, waarbij sommige deeltjes overgeëxtraheerd worden (bitter) en andere ondergeëxtraheerd (zuur).

Een bonenmolen, ook wel burr grinder genoemd, werkt anders. Twee schijven met een ruw oppervlak, de bramen, drukken de bonen kapot tot een vooraf ingestelde grootte. Het resultaat is veel uniformer, wat leidt tot een gelijkmatigere extractie en dus betere smaak.

De harde waarheid

Mesmolens zijn technisch gezien geen molens maar hakselaars. Ze zijn goedkoop (20 tot 30 euro), maar als je serieus bent over koffie, is een bonenmolen de enige echte optie. Het prijsverschil betaalt zich terug in smaak.

Handmolen vs elektrisch

Binnen de categorie bonenmolens heb je de keuze tussen handmatig en elektrisch. Beide hebben hun voor- en nadelen.

Handmolens zijn compacter, stiller, en vaak goedkoper bij gelijke kwaliteit. Ze vereisen geen stopcontact, wat ze ideaal maakt voor op reis of op kantoor. Het nadeel is dat je zelf moet draaien, wat voor een enkele kop koffie prima is maar vermoeiend wordt als je voor meerdere mensen maalt.

Elektrische molens zijn sneller en gemakkelijker, vooral als je dagelijks meerdere koppen zet. Ze nemen meer ruimte in en maken geluid, maar het gemak weegt voor veel mensen op tegen die nadelen.

Voor beginners die een of twee koppen per dag drinken is een goede handmolen vaak de beste keuze. Je krijgt uitstekende maalkwaliteit voor een fractie van de prijs van een vergelijkbare elektrische molen.

Conisch vs plat: de bramen vergeleken

Bonenmolens gebruiken twee soorten bramen: conische en platte. Conische bramen bestaan uit een kegelvormige binnenschijf die in een holle buitenschijf draait. Platte bramen zijn twee evenwijdige schijven die tegen elkaar draaien.

Voor thuisgebruik is het verschil minder groot dan fabrikanten je willen doen geloven. Conische bramen zijn gebruikelijker in de consumentenmarkt en werken uitstekend voor de meeste toepassingen. Platte bramen worden geassocieerd met iets meer uniformiteit en worden vaak gebruikt in professionele omgevingen.

Waar je wel op moet letten is het materiaal van de bramen. Keramische bramen slijten langzamer en genereren minder warmte, maar kunnen breken als er een steentje tussen de bonen zit. Stalen bramen zijn duurzamer maar slijten sneller. Voor thuisgebruik is dit verschil verwaarloosbaar.

Wat te besteden?

Dit is waar het interessant wordt. Er zijn koffiemolens van 20 euro en van 2000 euro, en het verschil zit niet alleen in snobisme.

In de categorie onder 50 euro vind je voornamelijk mesmolens en zeer basale elektrische bonenmolens. De bonenmolens in dit segment hebben vaak inconsistente malingen en beperkte verstelbare groftes. Als dit je budget is, kies dan liever een goede handmolen.

Tussen 50 en 150 euro vind je uitstekende handmolens en instapmodel elektrische bonenmolens. De Timemore Chestnut C3 (rond de 60 euro) is een populaire handmolen die verrassend goede resultaten levert. Voor elektrisch is de Baratza Encore (rond de 150 euro) al jaren een betrouwbare keuze.

Boven de 150 euro kom je in het segment van serieuze elektrische molens met meer instellingen, betere consistentie en duurzamere constructie. De Fellow Opus (rond de 200 euro) wordt veel geprezen om zijn stille werking en uitstekende maling voor zowel filterkoffie als espresso.

Tip

Voor de meeste thuisbaristas is een goede handmolen van 50 tot 80 euro of een elektrische molen van 150 tot 200 euro de sweet spot. Duurder kan altijd, maar het rendement neemt af.

Welke molen bij welke zetmethode?

Niet elke molen is geschikt voor elke zetmethode. Vooral espresso stelt hoge eisen aan de molen.

Voor filterkoffie, French press, AeroPress en pour-over heb je een breed bereik aan groftes nodig, maar de precisie hoeft niet extreem te zijn. Vrijwel elke fatsoenlijke bonenmolen voldoet hier, inclusief de meeste handmolens.

Voor espresso ligt dat anders. Espresso vereist een zeer fijne, zeer consistente maling met minimale variatie tussen de deeltjes. Bovendien moet je de maling heel precies kunnen afstellen, vaak in stappen van slechts enkele micrometers. Niet elke molen kan dit.

Als je espresso wilt zetten, investeer dan in een molen die expliciet geschikt is voor espresso. Dit betekent meestal een budget van minimaal 150 euro voor een handmolen of 300 euro voor elektrisch. Goedkopere molens kunnen technisch fijn genoeg malen, maar missen de consistentie en precisie die espresso vereist.

Onderhoud

Een koffiemolen heeft weinig onderhoud nodig, maar wat je doet maakt verschil.

Maak de molen regelmatig schoon van achtergebleven koffieresten. Oude koffie wordt ranzig en beïnvloedt de smaak van verse koffie. Een zachte borstel en af en toe wat rijst door de molen draaien helpt.

De bramen slijten na verloop van tijd. Bij dagelijks gebruik van een huishoudelijke molen duurt dit jaren, maar uiteindelijk zul je ze moeten vervangen. Let bij aanschaf of vervangingsbramen beschikbaar en betaalbaar zijn.

Bewaar je molen droog en vermijd het malen van gearomatiseerde koffiebonen. De oliën uit die smaken blijven in de molen hangen en zijn lastig te verwijderen.

Aanbevelingen per budget

Voor wie net begint en een beperkt budget heeft, is de Hario Skerton of Timemore C2 een goede handmolen rond de 40 euro. Voor iets meer kwaliteit is de Timemore Chestnut C3 rond de 60 euro een uitstekende keuze.

Wil je elektrisch en drink je voornamelijk filterkoffie, dan is de Baratza Encore rond de 150 euro een bewezen keuze. De Fellow Opus rond de 200 euro is nieuwer en biedt meer voor je geld.

Voor espresso thuis is de 1Zpresso JX-Pro (rond de 170 euro) een van de beste handmolens. Elektrisch moet je dan kijken naar de Eureka Mignon serie of de Baratza Sette, beide rond de 300 tot 400 euro.